Poboaci�ns de Calvos de Rand�n:

Calvos, Calvos (Santiago), Calvos de Randin, Castelaus, Castelaus (San Marti�o), Fe�s, Fe�s (San Miguel), Golpell�s, Golpell�s (San Xo�n), Lob�s, Lob�s (San Vicente), Lomear, O Silvoso, Padroso, Paradela, Pintas, Rand�n, Rand�n (San Xo�n), Rioseco, Rioseco (Santa Mari�a), Rubias, Rubias Dos Mistos (Santiago), Santiago, Serois, Vila, Vila (Santa Mar�a), Vilar, Vilari�o

O Concello de Calvos de Rand�n est� situado � sur da provincia de Ourense, coincidindo os seus l�mites meridionais coa fronteira portuguesa.

Para visitar estas terras monta�osas podemos coller en Xinzo de Limia a estrada de Lobios ata chegar a Farnadeiros, punto no que tomaremos a OU-302, que nos leva directamente a vila de Calvos -capital municipal-, que dista 68 quil�metros aproximadamente da cidade de Ourense.

Calvos de Rand�n est� dividido en nove parroquias (Calvos, Castelaus, Fe�s, Golpellas, Lob�s, Rand�n, Rioseco, Rubi�s dos Mistos e Vila ), que ocupan unha extensi�n de 97'97 km2, destes datos ded�cese que a s�a densidade de poboaci�n e baixa.

Ademais de pertencer � partido xudicial de Bande, este concello enc�drase na Comarca da Limia.

Calvos de Rand�n est� situado no reborde gran�tico que pecha polo sur a depresi�n da Limia.

A altitude media oscila entre os 900 e 1.100 metros, mais no sector meridional, fronteirizo con Portugal, sobrep�sanse estas alturas, ata chegar �s 1.400 m nalg�n punto concreto da Serra da Pena.

Polo que respecta a hidrograf�a, o r�o Salas (afluente do Limia) percorre o concello de leste a oeste e est� represado no encoro de Salas, que se prolonga polo concello lim�trofe de Mu��os e atravesa as terras portuguesas que hai entre ambos.

O resto son r�os menores e arroios que fl�en a cunca do Limia, ben sexa por medio do r�o Salas o polo Firbeda.

O territorio que conforma actualmente este concello estaba sometido � se�or�o secular e xurisdicci�n ordinaria do Conde de Lemos no s�culo XVIII.

Merece un comentario distinto, por ocupar unha zona fronteiriza entre Espa�a e Portugal e pola s�a peculiar organizaci�n derivada da s�a pertenza � Couto Mixto os lugares de Rubi�s, Santiago e Meaus, que actualmente forman parte dos municipios de Baltar e Calvos de Rand�n. Este feito d�balle �s habitantes certos privilexios: estaban exentos de pagar tributos de sangue ou di�eiro e elix�an libremente a pertenza a un ou outro reino. Conforme a elecci�n realizada, depend�an no aspecto xudicial do xu�z de Montealegre ou do de Xinzo de Limia, pero todos eles depend�an no relixioso do bispado de Ourense, e no aspecto econ�mico - gobernativo polo correxidor de Braganza.

Esta situaci�n privilexiada facilitaba todo tipo de actividades econ�micas (o comercio en feiras de un e outro pa�s e o contrabando, que constitu�a a principal fonte de ingresos dos veci�os), o que deu lugar a endogamia dentro do Coto Mixto, ata que en 1864 traz�ronse novos l�mites fronteirizos.

Como ocorreu na maior�a dos concellos rurais, en Calvos de Rand�n os movementos migratorios actuaron durante varias d�cadas como unha sangr�a demogr�fica (en 1940 hab�a 3.635 habitantes), � que contribu�u � crecemento vexetativo de signo negativo e � envellecemento da poboaci�n. Na actualidade a�nda que se reduciron, s�guense rexistrando algunhas sa�das como consecuencia da falta de traballo. Pola contra, const�tase o retorno dalg�ns emigrantes.

A distribuci�n por sectores da actividade econ�mica mostra un predominio da poboaci�n ocupada no sector primario, que ocupa o 49,3%. As actividades agropecuarias c�ntranse na gander�a (vac�n, ovino e caprino). Complementa est� dedicaci�n, a explotaci�n forestal, mentres que a agricultura ve reducida a gamma de cultivos a causa do clima e a altitude.

:Os lugares de maior interese tur�stico son O Cebreiro e Aguioncha de Fe�s, o castro de Paradela , o outeiro de Almena en Rand�n, o val de Salas e o Couto Mixto entre Santiago e Rubi�s.

Calvos de Rand�n conta con dous espacios naturais dignos de visitar: a fervenza do r�o F�rbeda e a serra da Pena, dende onde se divisan fermosas paisaxes.

Polo que a monumentos se refire, destacan o forno de Rand�n, e o forno de Rubi�s (con arcos), a igrexa de Santiago dos Mistos; varios cruceiros e petos de �nimas. Tam�n � interesante a praza de O Eirao, que est� rodeada de edificios nobres no centro da vila de Calvos.

Entre as distintas festividades sobresae a festa "dos Reis" que se celebra o d�a 6 de xaneiro, con chourizada e grupos de xoves cantando.

A este festexo hai que engadi-las festas de Rubi�s (abril), Castelaus (San Marti�o, 29 e 30 de maio), Rand�n (San Xo�n, en xu�o) e Calvos (Santiago, 31 de xullo e 1-2 de agosto). Xa no mes de maio a Virxe da Peneda en Calvos.

fonte:INORDE.

www.xinzodelimia.eu