VILAR
DE
SANTOS
| | VILAR DE SANTOS |
|
| A VENDA | AS CASAS DA VEIGA | BREIXOME DE ABAIXO |
| BREIXOME DE ARRIBA | CASTELAUS | LAIOSO | O MOSQUEIRO |
| O VIEIRO | PARADA DE OUTEIRO | TOXEDI�O |
A Ponte, A Venda, As Casas da Veiga, Breixome de Abaixo, Breixome de Arriba, Castelaus, Laioso, O Mosqueiro, O Vieiro, Parada de Outeiro (Santa Mar�a), Toxedi�o, Vilar de Santos (San Xo�n)
 Vista do Concello. Museo Etnogr�fico. Igrexa de San Xo�n.
"Arracada castrexa".
Tear. Albergue rural "A Escola". Sala del museo. Miliario romano. |
SITUACI�N.
Seguindo a estrada C-531 que comunica Xinzo de Limia con Celanova, o sudoeste da provincia de Ourense, atopase o concello de Vilar de Santos.
Comprende as parroquias de Parada de Outeiro e Vilar de Santos que ocupan unha superficie de 20,4 Km2, converte a este concello no mais pequeno da comarca da limia da que forma parte, as� coma un dos de menor extensi�n da provincia de Ourense.
Un concello pegado a terra como o seu nome indica (vilar, derivaci�n de Vila, que designaba inicialmente unha explotaci�n agr�cola coas vivendas dos cultivadores).
DESCRICI�N XEOGR�FICA. Dende o punto de vista f�sico, dist�nguese no concello d�as unidades morfol�xicas ben diferenciadas: o norte atopase a zona monta�osa, formada por elevaci�ns superiores �s 700 metros, destacando os montes de O Castro con 842 metros e Cubelo con 786 metros. O sur, e a medida a que nos achegamos cara o r�o Limia, o terreo faise mais chan xa que as terras son resultado da desecaci�n da Lagoa de Antela.
A rede hidrogr�fica do concello e pobre, s� cabe destacar o r�o Lameiras e o canle da Lagoa de Antela, o r�o Limia act�a de fronteira administrativa entre este concello e o de Xinzo de Limia.
O clima oce�nico da zona caracterizase por ter unhas temperaturas extremas con ver�ns secos e calorosos, e invernos fr�os e secos, a maior cantidade de precipitaci�ns acumulase nos meses de outono e inverno, o que posibilita o desenvolvemento de formaci�ns vexetais e arb�reas t�picas da area (carballos, pinos e matagueira moi diverso).
HISTORIA E ARTE
A presencia humana na zona remontase a �poca prerrom�nica. Testemu�a deste tempo � a celebre arracada de Vilar de Santos, arracada "castrexa" de gran valor, realizado en ouro con gran mestr�a. A peza foi atopada no ano 1924. Hoxe podemos admirar unha reproducci�n no museo da Limia.
Os pobos xerm�nicos (suevos e visigodos) deixaron impronta nos top�nimos. Para os veci�os ten especial relevancia o de Saa, antiga capitalidade sendo hoxe un lugar abandonado a punto de ser recuperado cun proxecto de turismo rural.
Os romanos constru�ron a v�a XVIII o "V�a Nova" entre Braga e Astorga. Boa proba do seu paso por Vilar de Santos son os abundantes miliarios (Columnas de pedra que sinalaban as millas da v�a ) que se atoparon aqu�, moitos deles est�n hoxe no museo arqueol�xico de Ourense, outros a�nda se poden ver en Vilar de Santos.
As pezas importantes do rom�nico, son a igrexa de Santa Mar�a en Parada de Outeiro e a de San Xo�n en Vilar de Santos. A primeira, garda no seu interior a imaxe do santo mais querido dos veci�os, por a s�a fama de milagreiro, San Bieito, do que a s�a maior singularidade � ser "preto" e descendente de escravos.
AN�LISE SOCIOECON�MICO. O concello de Vilar de Santos, viuse afectado, o igual que outros moitos da Galicia interior, sobre todo na d�cada dos anos 60, por unha forte emigraci�n, tanto cara pa�ses europeos con o a outras zonas de Espa�a.
Na actualidade, moitos destes emigrantes remataron voltando o concello, repercutindo favorablemente na econom�a local, sobre todo no sector da construcci�n.
A econom�a do concello centrase fundamentalmente no sector primario sendo a agricultura a que ocupa o 45% da poboaci�n activa. Dentro dela, a pataca � o producto mais cultivado. A gander�a constit�e outra fonte de ingresos para os habitantes do municipio, destacando, sobre todo algunhas granxas porcinas e av�colas. A pesar de ser un concello pequeno observase un elevado nivel de mecanizaci�n no sector agr�cola.
MONUMENTOS E MUSEOS. A igrexa de San Xo�n ten no seu haber o merecemento de ter mudado de lugar nos anos 60, transportado polos veci�os pedra a pedra dende Saa ata Vilar de Santos e completada con pezas dunha antiga capela hoxe desaparecida.
Do s�culo XVII son os pazos de Parada e de Outeiro, mostras da arquitectura da comarca da Limia deste tempo. Ambas naceron como casas grandes ligadas a explotaci�ns agrarias.
Os veci�os de Vilar de Santos, coma o resto dos limi�ns est�n profundamente ligados a terra. Durante s�culos a producci�n de cereais foi a base da s�a econom�a hoxe substitu�dos en gran parte pola pataca. Este feito conforman moitas das s�as sinais de identidade.
A arquitectura popular reflicte claramente a abundancia doutro tempo, non hai aldea sen forno, nin parroquia sen mu��o.
O Museo Etnogr�fico da Limia ( pertence a Rede de Museos da Xunta de Galicia e o Sistema Espa�ol de Museos).
O museo ten seis salas que agrupan a colecci�n baixo os seguintes t�tulos: A Limia, O li�o, Os Oficios, A Pataca, O Agro e A Casa.
Ademais conta cun obradoiro de tecidos artesanais en activo, tenda de lembranzas e biblioteca especializada.
Conc�rtanse visitas con gu�as. Unha das singularidades deste museo � que os gu�as son artes�ns hoxe retirados que falan dos seus oficios.
A igrexa de San Juan: Rom�nica do s�culo XII
O parque Municipal, con instalaci�n deportivas, xard�ns e estanque. O r�o Limia e os pozuelos da antiga Lagoa, onde hoxe volven ani�ar as aves acu�tica, patos, gali�as de auga, etc....
A capela de Santa Marta: de arquitectura popular, en Catelaus.
A igrexa de Santa Mar�a (Rom�nica), cun singular cimborrio coroando a nave e no que se encontra a imaxe de San Benito Preto. Tam�n o Pazo da Se�orita e dos Marquina, singulares mostras das casas se�oriais do s�culo XVIII. Os dous monumentos anteriormente citados enc�ntranse en Parado de Outeiro.
fonte:INORDE
